والدین سوژه والدین در شبکه‌های اجتماعی

این کودک، فرزند شماست نه ابزار خودنمایی و آوازه‌گری

قانون چه زمانی به داد کودکان می‌رسد؟!

این روزها در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های تلفن همراه با انبوهی از تصاویر و ویدئوهای کودکان مواجه می‌شویم که پدر یا مادر آنها در شرایط نامناسب و گاه تمسخر آمیز یا نیمه برهنه از فرزندان خردسال خود تهیه کرده‌اند و برای جذب دنبال‌کننده در فضای مجازی منتشر کرده‌اند. در حالی که این تصاویر می‌تواند در آینده برای کودکان دردسرساز بشود. لازم است به مفهوم ردپای دیجیتالی (Digital Footprint) بیشتر توجه کنیم و به عنوان یک شهروند سایبری قرن ۲۱ به یاد داشته باشیم که «اینترنت، هیچ‌گاه فراموش نخواهد کرد»!

در فرانسه قانونی هست که براساس آن فرزندان فقط به صرف این که والدین از دوران کودکی‌شان تصاویری در اینترنت منتشر کرده‌اند که برخلاف خواست آنها است‌، می‌توانند علیه خانواده خود شکایت کنند. مصداق اثبات جرم، بررسی ادعای شخص مبنی بر این است که تصاویر منتشر شده به نوعی زندگی امروزه وی را تحت تاثیر قرار داده باشد.

خطرات انتشار آنلاین تصاویر گاه و بی‌گاه فرزندان به اندازه‌ای جدی شده که پلیس فرانسه در صفحه فیس‌بوکش هشدار داده: «منتشر کردن تصاویر فرزندان شما در فیس‌بوک بی‌خطر نیست. از فرزندان خود محفاظت کنید.»

یک اشتباه آگاهانه یا ناخودآگاه کاربران آنلاین این است که تصور می‌کنند پروفایل و صفحات اجتماعی، آلبوم شخصی‌شان است! بنابراین به والدین توصیه می‌شود که مراقب انتشار زنجیره‌وار و دست به دست شدن پست‌ها در شبکه‌های اجتماعی باشند. وقتی شما عکسی از فرزند خود را برای تماشای دوستان و آشنایان منتشر می‌کنید، این عکس فقط در صفحه شخصی شما جا نمی‌گیرد، بلکه در هر جایی که مخاطبان منتشر کنند ثبت می‌شود.

آگاه نبودن والدین از فضای مجازی و وظایفی که آنها در قبال زندگی فرزندان در اینترنت و شبکه‌های مجازی دارند به مراتب نگران‌‌کننده‌تر از خود فضای مجازی است، با این حال وقتی نوجوانان و جوانان رفتار مخاطره‌آمیزی در اینترنت انجام می‌دهند یا مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند، والدین آنها را سرزنش می‌کنند، در حالی که این والدین هستند که مسئول حافظت، آگاه‌سازی و آموزش سواد رسانه‌ای به فرزندان‌شان هستند.

فرهنگ‌سازی، آموزش و استفاده از ابزارهای مدیریت فعالیت‌های اینترنتی از جمله راهکارهای حفظ امنیت فرزندان در فضای مجازی است. در گام نخست لازم است پدران و مادران تلاش کنند سطح سواد دیجیتال و سواد رسانه‌ای خود را افزایش بدهند.

قانون پشتیبان کودکان در فضای مجازی

بیش از نیم قرن از نخستین تلاش‌های قانون‌گذاران و نهادهای بین‌المللی برای تدوین قوانین حمایت از کودکان در فضای مجازی می‌گذرد و به موازات تصویب قوانین حمایتی در دو دهه اخیر نهادهای خصوصی در کنار دولت‌ها سازوکارهایی را برای آگاهی‌بخشی و آموزش به والدین و کودکان پیش گرفته‌اند.

تا سال ۲۰۰۰  میلادی (۱۳۷۹ هجری خورشیدی) مجامع جهانی بیشتر روی هرزه‌نگاری و آسیب‌های مستقیم کودکان تمرکز داشتند. اما پس از آن رویکردها و دغدغه‌های دیگری هم مطرح شد که در قالب یک آیین‌نامه پیوستی به کنوانسیون حقوق کودک افزوده شدند و سند مقابله با فحشا و هرزه‌نگاری کودکان به تصویب رسید که خوشبختانه ایران نیز به این کنوانسیون پیوسته است، هرچند با وجود نگرانی‌های جدی هنوز گام موثری برای دستیابی به درک روشن از حریم خصوصی فرزندان برداشته نشده است. تا سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) در برخی جوامع مجموعه متنوعی از اقدامات حقوقی با هدف صیانت از کودکان در فضای مجازی انجام شده است، در ایران از اواسط دهه ۸۰ موضوع حفاظت از کودکان در فضای مجازی صورت جدی‌تر پیدا کرد و در همین راستا وزارت فرهنگ و ارشاد و مرکز رسانه‌های دیجیتال، پلیس فتا و سازمان فناوری اطلاعات اقداماتی با رویکرد آگاهی‌بخشی در پیش گرفتند. در سال ۸۸ قانون جرایم رایانه‌ای به تصویب رسید که بحث هرزه‌نگاری در مواد ۱۴ و ۱۵ آن دیده شده است و به دادگاه‌ها صلاحیت داده شد تا بتوانند با موضوعات مربوط به آن برخورد کنند.

قانون حمایت از کودکان و اطفال پارسال (۱۳۹۹) در مجلس تصویب شد که از دید سید آرش وکیلیان مسئول تدوین سیاست‌های معاونت محتوایی مرکز ملی فضای مجازی با تصویب این قانون تقریباً اهم مسائلی که در کنوانسیون حقوق کودک آمده را در دست داریم. از دید وی نقص قانونی نداریم اما بیشتر دچار نقص مقررات‌گذاری و حمایتی در این بخش هستیم.

به گفته وکیلیان سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی را معاونت محتوایی مرکز ملی فضای مجازی تدوین کرده و سال ۱۳۹۶ برای تصویب به شورای عالی فضای مجازی ارائه است. هم اکنون پیش‌نویس آن با توجه به فراگیری ویروس کرونا و استفاده روزافزون دانش‌آموزان از فضای مجازی، مورد بازنگری قرار گرفته است.

محمدحسین سیاح طاهری از تدوین کنندگان سند صیانت از کودکان در فضای مجازی در مرکز ملی فضای مجازی درباره این سند به خبرگزاری مهر گفته: این سند میان تعریف خردسال، کودک و نوجوانان تفاوت قائل شده است و نحوه مواجهه هریک از آنها با فضای مجازی و نحوه برخورد والدین، متفاوت است. بر پایه این سند فضای مجازی ویژه کودک از فضای مجازی بزرگسال جدا است و تامین همه نیازهای عمومی و ضروری کودک در فضای مجازی مورد تاکید قرار گرفته است این نیازها اعم از موتور جستجو و شبکه‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌ها است که باید در یک محیط امن در دسترس کودکان قرار بگیرند.

گفتنی است بخش‌هایی از سند صیانت از کودکان در فضای مجازی در جلسه ۲۶ اسفند ۱۳۹۹ شورای عالی فضای مجازی بررسی شده از آن جمله مقرر شد رده‌بندی کلی محتوا و خدمات متناسب با سن، جنسیت و ویژگی‌های جسمی و فرهنگی ویژه خردسالان، کودکان و نوجوانان، در محیط صیانت شده بر بستر شبکه ملی انجام شود. همچنین مراقبت روانی و اجتماعی از کودکان و نوجوانان در برابر آسیب‌های ناشی از فضای مجازی و تشدید مقابله قضایی و انتظامی با بزهکاران، مجرمان و تهدیدکنندگان امنیت کودکان و نوجوانان در فضای مجازی نیز به تصویب اعضا رسید. (ایرنا)

مسعود صادقی

کارشناس ارشد ارتباطات


دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

Solve : *
4 + 8 =


1 دیدگاه برای این مطلب ثبت شده است

  1. دارابی
    ۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۰

    برخی پدران و مادران کودکان خود را در فضای مجازی به بردگی کشیده اند، بچه از خواب و خوراک افتاده بیست و چهار ساعت سوژه عکاسی و فیلمبرداری آنهاست